M: Zatrzymajmy się zatem przy tym, gdyż dość naturalnym wydaje się fakt, że każdy chciałby mieć wysokie poczucie własnej wartości, co pozwala sądzić, że osoby o niskiej samoocenie mogą mieć większą skłonność do stosowania przemocy, chcąc to poczucie wartości sobie podwyższyć.

E: Rzeczywiście brak poczucia własnej wartości nierzadko zastępowany jest przemocą i agresją. Jednakże ciekawe badania zespołu amerykańskich psychologów społecznych pod kierownictwem Roy’a Baumeister’a pokazały ciemną stronę wysokiej samooceny: próżność, arogancję, narcyzm, odmowę wzięcia odpowiedzialności za porażkę, oraz agresję i przemoc. Wskazywałoby to, że wysoka samoocena w połączeniu z zagrożeniem naszego ego, może również stanowić przyczynę przemocy, nie chcemy przecież być postrzegani w gorszym świetle. Poza tym mamy ogromną tendencję do przeceniania siebie w kategoriach sprawczych – jacy to jesteśmy zaradni, zdolni, pracowici, nie zaś w kategoriach wspólnotowych –  w tym również moralnych. W kategoriach moralnych chętnie za to postrzegamy innych. I od tego też silnie zależy nasza samoocena. Jeżeli nasze dziecko, wg nas, łamie normy moralne np. odzywając się do nas niewłaściwie to my chcemy szybko to dziecko naprostować, więc co robimy? Dajemy klapsa, aby – w naszej ocenie – nauczyć je szacunku do starszych. My jesteśmy sprawczy a dziecko będzie bardziej moralne, nasza samoocena ma się dobrze. A co się dzieje, gdy jakiś świadek zdarzenia zwróci nam uwagę na nasze niewłaściwe zachowanie, a my w naszych własnych oczach jesteśmy świetnym rodzicem? Wtedy reakcja obronna może być gwałtowna, ze świadkiem wdamy się w kłótnię bo nas nie zna a poza tym, po co się wtrąca, a dziecko w domu dostanie lanie aby się nauczyło dobrze zachowywać i wstydu nie przynosiło. Poczuliśmy się zagrożeni, więc próbujemy odbudować poczucie własnej niezależności i kompetencje. W sytuacji publicznego zakwestionowania statusu, zwłaszcza mężczyzny, może to być niezwykle niebezpieczne; wybitny psycholog ewolucyjny David Buss opisuje bardzo ciekawie możliwe zachowania mężczyzny próbującego chronić swoją reputację. Potrzeba ochrony samooceny może pchnąć nas nawet do zabójstwa.

M: Zakładam jednak, że nie czujemy się z tym dobrze?

E: A dlaczego mielibyśmy czuć się źle? Przecież postąpiliśmy we własnych oczach, jak najbardziej właściwie, osiągnęliśmy zgodność wewnętrzną między tym jacy jesteśmy w rzeczywistości a tym, jacy chcemy być, między tzw. ja realnym a ja idealnym. Jeśli do tego dołożymy efekt bycia lepszym niż przeciętnie, o którym wspomina profesor Bogdan Wojciszke , to tym bardziej czujemy się dobrze, gdyż uważamy siebie za zdecydowanie lepszych od innych przeciętnych obywateli. Poza tym nasze zachowanie tłumaczymy sobie czynnikami zewnętrznymi, przecież my jesteśmy spokojni ale to dziecko nas zdenerwowało. Natomiast zachowanie dziecka – wg nas – wynika z czynników wewnętrznych, ono jest niegrzeczne.